در شرایطی که تنشهای نظامی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده در خلیجفارس به نقطه اوج رسیده است، اقدام اخیر واشنگتن در مسدودسازی صدور گواهی امنیتی (SSL) برای خبرگزاری فارس، صرفاً یک «کنش اداری» یا «خطای سیستمی» نیست؛ بلکه قطعهای از یک پازل راهبردی در قالب «جنگ ترکیبی» (Hybrid War) است. وقتی در میدانِ عملیاتی خلیجفارس، دشمن به دنبال تضعیف ظرفیتهای بازدارندگی ایران است، در میدانِ سایبر نیز هدفگیریِ «زیرساختهای اعتماد»، با همان منطقِ محاصره و منزویسازی دنبال میشود.
توضیح فنی: SSL؛ پاشنه آشیلِ اعتماد دیجیتال
گواهی امنیتی (SSL/TLS)، در معماری کنونی وب، نقش «زیرساختِ اعتماد» (Trust Infrastructure) را ایفا میکند. این گواهی به کاربرِ اینترنت اطمینان میدهد که وبسایتِ مقصد، همان است که ادعا میکند و اطلاعاتِ مبادلهشده، رمزنگاریشده و ایمن است.
وقتی واشنگتن دسترسیِ یک رسانه ایرانی را به «مراکز صدور گواهی» (Public Certificate Authorities) قطع میکند، عملاً «هویتِ دیجیتال» آن رسانه را در نظامِ حاکم بر مرورگرهای غربی مسدود کرده است. نتیجه؟ مرورگرها وبسایتِ مذکور را «ناامن» تلقی کرده و مانعِ ورودِ کاربران میشوند. این یعنی ترورِ اعتبارِ یک رسانه بدون نیاز به شلیک یک گلوله؛ ابزاری که در جنگِ روانی، کارکردی همتراز با بمبارانِ فرستندههای رادیویی در جنگهای کلاسیک دارد.
ضرورتِ استراتژیک: مثلث استقلال دیجیتال (ایران، روسیه و چین)
این رخداد، بیش از هر چیز بر لزومِ خروج از «پارادایمِ وابستگیِ زیرساختی» تأکید دارد. تا زمانی که زنجیره اعتمادِ اینترنت ما (Root CA، DNS، مسیریابی و غیره) در انحصارِ بازیگرانی باشد که در میدانِ نظامیِ خلیجفارس مستقیماً علیه ما میجنگند، هر ادعایی درباره استقلالِ رسانهای، بر پایهای سست بنا شده است.
از منظر حقوقِ عمومی و دکترینِ امنیت ملی، جمهوری اسلامی ایران نمیتواند در حوزههای حیاتی، «مستأجرِ» زیرساختهای بیگانگان باشد. قانون اساسی در اصول ۳، ۹، ۱۵۲ و ۱۵۳، صراحتاً بر قاعده «نفی سبیل» و عدم پذیرشِ هرگونه سلطه بر مقدراتِ کشور تأکید دارد. اگر شریانهایِ ارتباطیِ یک ملت در مشتِ واشنگتن باشد، حاکمیتِ ملی در فضای مجازی عملاً «تعلیق» شده است.
بنابراین، تشکیل «مثلثِ استقلال دیجیتال» با مشارکتِ ایران، روسیه و چین دیگر نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورتِ وجودی (Existential Necessity) است:
۱. پروتکلهایِ مستقل: ایجادِ زنجیره اعتمادِ داخلی (Root CA) که در شبکه ملی اطلاعات مورد تأیید و در سطوحِ منطقهای قابلِ به رسمیت شناخته شدن باشد.
۲. همافزاییِ زیرساختی: توسعهی مراکزِ داده، سامانههایِ توزیعِ محتوا (CDN) و پروتکلهایِ مسیریابیِ غیروابسته به دکمههایِ کنترلیِ آمریکا.
۳. نظامِ حقوقیِ فراملی: تدوینِ سازوکارهایِ حقوقی میان این سه قدرت برای به رسمیت شناختنِ متقابلِ هویتهایِ دیجیتال و گواهیهایِ امنیتی یکدیگر، برای شکستنِ انحصارِ غرب بر «اعتبارِ جهانی».
حقیقت این است که ما در حال گذار به جهانی هستیم که در آن، «زیرساختِ دیجیتال» بخشی از قلمروِ سرزمینی است. جنگی که امروز در خلیجفارس در جریان است، در فضایِ سایبر نیز با سلاحهایی از جنسِ پروتکل، گواهی، و کد در حالِ پیگیری است. اگر فردا بخواهیم در برابرِ «محاصره دیجیتال» بایستیم، باید امروز اینترنتِ موازیِ خود را بنا کرده باشیم. وابستگی، در روزِ نبرد، یعنی شکست./ دکتر سیدعلیرضا طباطبائی (هیئت علمی دانشگاه علوم قضائی و معاون پژوهش انجمن دین و فضای مجازی حوزههای علمیه)
